Wie een foto van het internet op zijn website, blog of sociale media plaatst, kan maanden of zelfs jaren later een aanmaning ontvangen van een organisatie die beweert op te treden voor de auteur of auteursrechthebbende. In dergelijke ingebrekestellingen worden vaak aanzienlijke bedragen geëist wegens een beweerde inbreuk op auteursrechten. Achter veel van die brieven zitten gespecialiseerde bedrijven. Zij scannen het internet op gebruik van foto's van fotografen die bij hen zijn aangesloten. Wordt een relevante foto teruggevonden, dan volgt quasi automatisch een ingebrekestelling, soms via een advocatenkantoor waarmee zij samenwerken.
Legitiem of niet?
Bij de ontvangst van een ingebrekestelling is het vaak onduidelijk of de afzender al dan niet een legitiem bedrijf is. Vaak is dat wel het geval. Een fotograaf mag immers het beheer of de bewaking van zijn rechten overlaten aan een derde partij. Het verdienmodel achter dergelijke “bewakingsdiensten” roept wel vragen op. Sommige diensten werken op basis van "no cure, no pay" en hebben dus belang bij het verwerven van een zo hoog mogelijke vergoeding.
Minimale vereisten voor ingebrekestellingen
De ingebrekestellingen volgen vaak hetzelfde stramien:
- er wordt zonder meer beweerd dat er een inbreuk op auteursrechten is begaan;
- er wordt niet vermeld wie de natuurlijke persoon-auteur is en waaruit de originaliteit blijkt (hetgeen nochtans een vereiste is om auteursrechten in te roepen);
- er wordt niet bewezen dat de afzender een welbepaald mandaat heeft;
- er wordt niet of nauwelijks uitgelegd waaruit het bestaan van een inbreuk blijkt;
- tot slot worden vaak hoge schadevergoedingen geëist zonder dat hier enige onderbouwing voor wordt gegeven.
Dikwijls wordt de geadresseerde uitgenodigd om in te loggen op een online platform waarop dan meer informatie over de beweerde inbreuk terug te vinden zou zijn. Nochtans komt het aan de eiser toe om zelf alle bewijzen omtrent een beweerde inbreuk aan te leveren.
De Belgische rechtspraak heeft in verschillende vonnissen en arresten intussen duidelijk gemaakt aan welke minimale vereisten ingebrekestellingen moeten voldoen. Zij moeten:
- een begin van bewijs bevatten dat de afzender auteur of rechthebbende is;
- een begin van bewijs bevatten dat de foto origineel en dus beschermd is;
- het beweerde inbreuk makend gebruik concreet aanwijzen;
- een redelijke termijn geven om het gebruik te staken;
- een schadevergoeding vragen die ofwel concreet bewezen is, ofwel naar redelijkheid en billijkheid begroot is.
Hoe reageren?
Negeer een ingebrekestelling niet maar betaal ook niet zomaar. Aan te raden is:
- om de foto onmiddellijk te verwijderen, onder voorbehoud en zonder erkenning van aansprakelijkheid, tenzij u uiteraard zeker bent geen inbreuk te hebben begaan;
- om bewijs te vragen van het auteurschap en van de bevoegdheid van de afzender om namens de fotograaf op te treden;
- om te vragen welke concrete creatieve keuzes de foto origineel zouden maken;
- na te gaan waar de foto vandaan kwam en hoe lang u deze hebt gebruikt;
- waar passend een redelijk tegenvoorstel te doen "tot slot van rekeningen”.
Let op: goede trouw is op zich geen geldig niet-inbreukverweer. Dat u de foto vrij online vond, zonder naam of beveiliging, sluit een inbreuk niet uit.
Enkel een billijke en correcte vergoeding
Zijn originaliteit en inbreuk bewezen, dan heeft de fotograaf recht op vergoeding van zijn werkelijke schade, niet meer. Het Belgisch recht kent geen “punitive damages”. Kan de schade niet exact worden begroot, dan begroot de rechter ze naar redelijkheid en billijkheid. Vaak wordt in de rechtspraak gebruik gemaakt van vaste tarieven (bv. de SOFAM tarieven) als richtsnoer. De rechter is echter niet verplicht deze toe te passen en kan rekening houden met alle omstandigheden van de zaak.
Ontving u een ingebrekestelling en hebt u nood aan bijstand? Neem dan gerust contact op met Portelio Advocaten.
Timothy Van de Gehuchte
