Collaboratieve onderhandelingen: een nieuw werktuig voor geschillenoplossing

Steeds meer gaat de aandacht van onze wetgever naar de mogelijkheden van geschillenoplossing buiten de Rechtbanken. In 2005 werd in het deel VII van het Gerechtelijk Wetboek een aantal bepalingen opgenomen met betrekking tot de bemiddeling. Het justitieplan dat onze huidige regering heeft goedgekeurd, wil niet enkel inzetten op het verder stimuleren van bemiddeling als middel van geschillenoplossing, maar ook werd het voornemen geformuleerd om collaboratieve onderhandeling aan het instrumentarium toe te voegen.

Collaboratief onderhandelen is een wijze van onderhandelen waarbij speciaal getrainde advocaten hun cliënten bijstaan en adviseren tijdens het onderhandelingsproces. Dit onderhandelingsproces is gestructureerd, vrijwillig en vertrouwelijk en wordt gevoerd volgens principes van het belangengericht onderhandelen. Twee of meer partijen, elk bijgestaan door een collaboratieve advocaat, pogen tijdens dit proces een geschil minnelijk en buitengerechtelijk op te lossen met het oog op een duurzame en evenwichtige oplossing, die beantwoordt aan de noden en de belangen van elk van de partijen. Indien partijen tot een akkoord, of zelfs maar tot een deelakkoord komen, kan de rechter de overeenkomst die aldus tot stand gekomen is, homologeren.

Daar waar bemiddeling geschiedt onder de leiding van een erkend bemiddelaar, al dan niet advocaat, zullen enkel advocaten kunnen geaccrediteerd worden als collaboratieve advocaat.

Het collaboratief onderhandelen is dus geen bemiddeling maar legt de focus op

  • vertrouwelijk onderhandelen;
  • waarde-creërend en oplossingsgericht onderhandelen;
  • onderhandelen met te allen tijde de mogelijkheid juridisch advies te bekomen (de advocaten onderhandelen mee), dit in tegenstelling tot de bemiddeling waar de bemiddelaar zich volledig neutraal moet opstellen ten aanzien van partijen;
  • geen verplichting om een neutrale derde bij de onderhandelingen te betrekken.

Voor de advocaten komt er een belangrijke voorwaarde bij: indien de onderhandelingen niet succesvol kunnen worden afgerond, moeten de advocaten zich terugtrekken. Dit impliceert dat de advocaat die een cliënt heeft bijgestaan gedurende de fase van collaboratieve onderhandeling, diezelfde cliënt niet meer voor de rechter kan vertegenwoordigen en dit om de volledige vertrouwelijkheid van de collaboratieve onderhandeling te vrijwaren. Vanzelfsprekend geldt dit verbod voor de advocaat om na het mislukken van een collaboratieve onderhandeling in dezelfde zaak en voor dezelfde cliënt in rechte op te treden, ook voor zijn kantoorgenoten. Het valt dus te verwachten dat advocaten zullen geneigd zijn voor collaboratieve onderhandelingen een gespecialiseerde en geaccrediteerde confrater aan te bevelen, liever dan te riskeren zelf deze onderhandelingen te voeren en zich nadien als raadsman te moeten terugtrekken.


Dirk Van de Gehuchte

Advocaat – erkend bemiddelaar

Portelio Advocaten